Drodzy Forumowicze,

w tym roku mija 10 lat funkcjonowania forum. Późną wiosną 2005 r. pojawiła się inicjatywa i jej pierwszy, prowizoryczny silnik. Kilka miesięcy później była już nowa domena, serwer, system, grafika, pierwsi użytkowcy, którzy założyli konta i napisali wiadomości. 10 lat to dużo i mało. W skali czasu jaką zwykle operujemy jako archeolodzy to bardzo niewiele. Jeśli jednak uświadomimy sobie, że pierwsze polskie portale internetowe powstały w 1995 roku, można powiedzieć, że połowa tej epoki jest także nasza.

Podsumowując ten okres, bo przecież każda rocznica to czas podsumowań, trzeba zaznaczyć, że zaczynaliśmy jako studenci, w niewielkiej grupie, nieświadomi pojawiających się po drodze trudności, zarówno technicznych, jak i tych życiowych na naszej zawodowej drodze. Obecnie jesteśmy w innym miejscu, z inną wiedzą, umiejętnościami, skupiając uwagę na innej problematyce. Przez ten czas zawsze cieszyły nas wszelkie drobne sukcesy. Forum, wśród archeologów, studentów i sympatyków, dość szybko stało się dynamiczną i rozpoznawalną platformą wymiany informacji. Jako Archeolodzy.org patronowaliśmy kilkunastu mniejszym i większym wydarzeniom wspierając je promocją, miejscem serwerowym czy skromnym banerem na głównej stronie. Forum to jednak przede wszystkim Wy! Serdecznie dziękujemy za wszystkie dyskusje, zarówno te bardzo merytoryczne, zawierające wiele mądrych uwag, praktycznych informacji i odnośników, jak i te emocjonalne w tematach budzących większe kontrowersje.

Przed nami nowy etap. Uznaliśmy, że 10 lat to dobry moment zmianę. Nadchodzi dla nas czas intensywnej pracy nad nową formułą, która zastąpi dotychczasową działalność strony. W najbliższych tygodniach forum zostanie zamknięte, zniknie również dostęp do zawartych treści. Z dużą dozą optymizmu patrzymy w przyszłość, prosimy więc - nie usuwajcie odnośnika do Archeolodzy.org ze swoich zakładek.

Serdecznie dziękujemy za te wspólne 10 lat, życząc Wam pomyślności, spełnienia zawodowego i wielu wspaniałych odkryć. Wierzymy, że to nie koniec naszej wspólnej przygody z archeologią.

Archeolodzy.org

Wilczyce

 
To forum jest zablokowane, nie możesz pisać dodawać ani zmieniać na nim czegokolwiek   Ten temat jest zablokowany bez możliwości zmiany postów lub pisania odpowiedzi    Forum Archeolodzy.org Strona Główna -> Odkrycia i wyniki badań
Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat  
Autor Wiadomość
Max
Administrator


Dołączył: 30 Paź 2006
Posty: 609
Skąd: Wrocław

PostWysłany: 03 Kwi 2007, 10:54    Temat postu: Wilczyce Odpowiedz z cytatem

Dzisiejszy artykul ze stron PAP:

Cytat:


2007-04-03

Jaskiniowcy uważali, że duże jest piękne

Dla przodków współczesnych Europejczyków, żyjących w epoce lodowcowej, duże oznaczało piękne. Potwierdzają to archeologiczne znaleziska z niemal całej Europy, w tym z okolic Sandomierza - kamienne i kościane figurki kobiet o obfitych kształtach. 15 tys. lat temu mieszkańcy terenów położonych dziś k. Sandomierza preferowali kobiety o obfitych kształtach. Świadczą o tym krzemienne figurki wydobyte ze stanowiska paleolitycznych myśliwych w Wilczycach. Informację o tym znalezisku opublikowano w najnowszym numerze miesięcznika "Antiquity".

Obszernie na temat tych wykopalisk pisał w końcu 2006 r. PAP w serwisie internetowym "Nauka w Polsce". Kierownik wykopalisk, dyrektor Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, prof. Romuald Schild poinformował wówczas, że w Wilczycach znaleziono około czterdziestu kobiecych figurek, tzw. wenusek, wycinanych z krzemienia, kości i kłów mamuta.

Te figurki i ryty schematycznie przedstawiały postać kobiecą. Miały silnie zaznaczone pośladki i tułów.

Podobne kobiece przedstawienia znajduje się na stosunkowo dużym obszarze Europy. Zdaniem prof. Schilda świadczy to o istnieniu europejskiej wspólnoty kulturowej tzw. późnej ery magdaleńskiej, która trwała od 18 tys do 10 tys. lat temu. Wspólnota ta miała się rozciągać od Francji, przez Nadrenię po Morawy (na południu) i Wilczyce (najdalej na wschód).

W Wilczycach odkryto także płyty piaskowca obłupane na kształt owalu. Prof. Schild podejrzewał, że na ich powierzchni znajdują się "bardzo delikatne ryty przedstawiające zwierzęta bądź kobiety".

Naukowcy sugerują, że kobiety o bujnych kształtach inspirowały sztukę kamienną, rzeźby i malunki naskalne, nawet od 35 tys. lat. Internetowy serwis "News in Science" cytuje np. emerytowanego profesora University of Alaska w Fairbanks, R. Dale'a Guthri'ego, autora książki "The Nature of Paleolithic Art" (Natura sztuki paleolitycznej). który zwraca uwagę, że wśród prehistorycznych wyobrażeń ludzi przeważają właśnie nagie kobiety.

Wilczyckie figurki znaleziono w miejscu, gdzie 15 tys. lat temu znajdował się sezonowy obóz prehistorycznych myśliwych. Była to baza, skąd wyruszali oni polować na nosorożce włochate, dzikie konie i lisy polarne. Ich łupem padały nosorożce, konie, bobry oraz lisy polarne. Pojawiali się tam późną jesienią i zimą - uważa prof. Schild.

Oprócz figurek i kości zwierząt, na stanowisku w Wilczycach archeolodzy znaleźli liczne zabytki krzemienne i kościane oraz na setki przedziurawionych zębów lisów polarnych.

PAP - Nauka w Polsce, Anna Zdolińska, Adam Lisiecki

kol

link do artykulu


Klika starszych, wspomnianych w tekscie artykulow:

Cytat:
2006-04-13

Wilczyce to najbogatsze stanowisko z okresu magdaleńskiego w Polsce

Trwające od 10 lat w Wilczycach koło Sandomierza badania archeologiczne przynoszą coraz to nowe odkrycia pozostałości po łowcach kultury magdaleńskiej, datowanej na schyłkowy paleolit (ok.16 tys. do 12 tys. lat temu). Ciekawego odkrycia dokonano rok temu - były to kości dziecka, najstarsze tego typu znalezisko w Polsce.

CO ZOSTAWIŁ LODOWIEC?

„Jest to z pewnością najbogatsze stanowisko z tego okresu w naszym kraju i jedno z najbogatszych w Europie” – mówi Dagmara Mańka z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, badająca stanowisko w Wilczycach.

Łowcy wybrali sobie na obozowisko szczyt wzniesienia, skąd mogli obserwować okolicę. Tuż obok płynęła rzeka, dzisiejsza Opatówka.

Interpretację odkryć utrudnia zaburzona stratygrafia, czyli układ warstw. Wszystkie zabytki znajdują się na złożu wtórnym. Jest to wynik topnienia lodowca. „Zabytki archeologiczne znajdują się w wypełnisku klina mrozowego. Wcześniej wypełniał go lód, który w czasie cofania lodowca, wytopił się. Wtedy to, co było na górze, osadziło się na jego miejscu. Stąd materiał, pozostałość obozowiska, wypełnił wolne miejsce” – wyjaśnia archeolożka.

W wypełnisku klina znaleziono wiele zabytków kościanych i krzemiennych. Archeolodzy pod kierownictwem prof. Romualda Schilda z IAiE PAN w ubiegłych latach odkopali fragmenty kamiennych płyt, które mogły służyć jako wykładzina podłogowa. „Takie znalezisko można interpretować jako dowód na istnienie jakiegoś obiektu o charakterze mieszkalnym” – przypuszcza Dagmara Mańka.

Dagmara Mańka zwraca uwagę jednak na prawdopodobną sezonowość osadnictwa. „Wskazują na to wynik badań licznych kości zwierzęcych. Oprócz konia i nosorożca zidentyfikowano też kości lisa polarnego. Polowano na niego zapewne w okresie zimowym, kiedy jego futro jest cenniejsze niż w pozostałych porach roku” – wyjaśnia.

Z lisem polarnym wiąże się jeszcze jedno niezwykłe znalezisko. „W jednym miejscu odkryliśmy skupisko około 100 zębów należących do lisa. Wszystkie były przewiercone. Byłby to najdłuższy znany naszyjnik z tego okresu” – zapewnia.

KRZEMIENIE I KOŚCI

Do najcenniejszych znalezisk z całą pewnością można zaliczyć szczątki ludzkie i krzemienne figurki. „Kości, które - jak ustalono - należały do dziecka, zostaną przebadane i przez antropologów, i przez genetyków. Chcemy uzyskać jak najwięcej informacji” – mówi Mańka.

Figurki krzemienne prawdopodobnie przedstawiają kobiety, tzw. Wenus. Znalezisko jest niezwykle cenne, ponieważ to pierwsze takie przypadki z paleolitu, kiedy do wykonania Wenus wykorzystano surowiec krzemienny, a nie kościany. „Figurki zostały poddane już badaniom traseologicznym, wyszukującym mikroślady zużycia materiałów krzemiennych. Potwierdzają one, że figurki nie były używane jako narzędzia. Musiały mieć jakieś inne przeznaczenie” – dodaje.

Dziś można także powiedzieć, że część krzemieni to ewidentne importy, przyniesione do Wilczyc z odległości co najmniej kilkudziesięciu kilometrów.

Badacze nie mieli problemów z wydatowaniem stanowiska. Do dyspozycji było wiele próbek kości i węgli drzewnych, które oddano analizie izotopu węgla C14. Wynik, jaki uzyskano, oscyluje około 13-14 tys. lat przed Chr.

Prace wykopaliskowe, obejmujące także rozpoznanie geologiczne, będą kontynuowane. Umożliwił je przyznany grant Komitetu Badań Naukowych.

***

Kultura magdaleńska rozwijała się w górnym paleolicie na obszarze Europy Zachodniej i Środkowej. Nazwa pochodzi od stanowiska La Madeleine we Francji. Z przedstawicielami tej kultury wiąże się słynną francuską grotę Lascaux, noszącą ślady licznych malunków. Zabytki kultury magdaleńskiej znane są także z Polski, m.in. z Jaskini Maszyckiej, koło Ojcowa.

PAP – Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

krx

link do artykulu

Cytat:
2006-11-21

W Wilczycach będzie można podglądać życie łowców sprzed 15 tysięcy lat

Władze gminy Wilczyce (woj. świętokrzyskie) planują budowę pawilonu prezentującego tamtejsze odkrycia archeologiczne. Konstrukcja ma stanąć tuż nad stanowiskiem z epoki kamienia. „To wyjątkowe na skalę europejską stanowisko ze śladami życia magdaleńskich łowców sprzed 15 tysięcy lat” – mówi prof. Romuald Schild, dyrektor Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, kierujący badaniami w Wilczycach.
W planach jest także budowa tarasu z widokiem na dolinę Opatówki, niedaleko płynącej rzeki. „Z tego miejsca widać jak na dłoni całą okolicę. To właśnie stąd łowcy obserwowali stada zwierząt gromadzących się przy Opatówce" – dodaje.

Stanowisko znajduje się na wciąż uprawianym polu, co sprawia że jest wciąż niszczone. „Dlatego ok. dwóch hektarów ziemi zostanie wyłączonych spod uprawy. Wraz z władzami gminy podjęliśmy starania, by zabezpieczyć zabytki przed zniszczeniem” – mówi prof. Schild.

Niezwykłości stanowisku nadaje fakt, że zabytki pozostawione przez pradziejowych łowców przetrwały do naszych czasów dzięki obecności klinów lodowych.

„Magdaleńczycy założyli swój obóz w miejscach pęknięć ziemi spowodowanych powstaniem w wiecznej zmarzlinie klinów wypełnionych lodem, w tak zwanych klinach mrozowych. Ich najwyższa część w miarę ocieplania klimatu tworzyła głębokie, do 2 metrów, rowy. W czasie wiosennej odwilży lód wypełniający dolne warstwy klina, poniżej dna rowu, topił się, a to, co leżało na nim, powoli zapadało się coraz głębiej. Tak ułożony materiał został przykryty warstwą lessu i przetrwał aż do dziś” – wyjaśnia prof. Schild.

Dwa lata temu odkryto tu szkielet dziecka, w zeszłym - naszyjnik z kłów lisa polarnego. Część stanowiska pozostawiono nietkniętą. Poczeka na skuteczniejsze metody badawcze.

Trwają analizy wydobytych materiałów zabytkowych. Żmudną pracę wykonuje kilkunastu specjalistów.

Od przyszłego roku przeprowadzone będą intensywne poszukiwania w okolicy Wilczyc kolejnych tego typu stanowisk. „Uważam, że powinny się one tam znajdować, choć część uległa erozji, a część zapewne została zniszczona przez uprawę pól” – dodaje prof. Schild.

PAP - Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

reo

link do artykulu

Cytat:
2007-01-02

Tajemnice łowców z epoki lodowcowej

Żyjący 15 tysięcy lat temu łowcy ze stanowiska magdaleńskiego w Wilczycach koło Sandomierza wyznawali podobną ideologię, co myśliwi w odległych Niemczech czy we Francji. W Wilczycach założyli sezonowe obozowisko łowieckie - bazę z której prowadzili odłów nosorożca włochatego i dzikich koni, a ponadto pozyskiwali lisa polarnego dla produkcji futer. Nawiedzali to miejsce sezonowo, być może nawet i podczas ponad stu lat. Do takich wniosków doszedł wieloletni badacz tego stanowiska archeologicznego, dyrektor Instytutu Archeologii i Etnologii PAN profesor Romuald Schild.

BAZA ŁOWIECKA

"Bardzo duża liczba zabytków zarówno krzemiennych jak i kościanych wskazuje, że stanowisko było użytkowane przez wiele, wiele lat. Z tak dużej ich ilości możemy wyciągnąć wiele informacji dotyczących sposobu życia zamieszkujących tu ludzi" - mówi profesor.

W czasie epoki lodowcowej, ponad 15 tysięcy lat temu łowcy upatrzyli sobie na obozowisko szczyt wzniesienia, skąd mogli obserwować okolicę. Tuż obok płynęła rzeka, dzisiejsza Opatówka. Zdaniem naukowca, nieprzypadkowo wybrali to miejsce.

"Ich decyzja była uzasadniona strategią. Byli na tyle blisko by móc obserwować zwierzynę, gromadzącą się w szerokiej dolinie obfitującej w pożywienie i wodę, a jednocześnie na tyle daleko by jej nie spłoszyć. To charakterystyczne zachowanie zaobserwowane dla większości stanowisk z tego okresu w Europie środkowej i zachodniej" - mówi prof. Schild.

Jak tłumaczy, Magdaleńczycy z Wilczyc polowali głównie na zwierzęta dobrze wypasione, tłuste, posiadające dobre futro. Ich łupem padały nosorożce, konie, bobry oraz lisy polarne. Nie gardzili także ptakami, np. mewą morską, która przylatywała tu szukając wolnych od lodu obszarów. Podchodzili takie zwierzęta i zabijali je oszczepami lub strzelając z łuku. "To nie były masowe polowania - przeważnie wybierali jakąś konkretną sztukę ze stada. Lisy polarne wpadały zapewne w jakieś zastawione na nie pułapki" - wyjaśnia.

WARSZTAT PRODUKCYJNY

Na podstawie kości upolowanych zwierząt archeolodzy określili, że łowcy przybywali do Wilczyc w okresie późnojesienno-zimowym. "Futro lisa polarnego jest wtedy najlepsze, a zwierzęta bardziej tłuste, co nie jest bez znaczenia dla diety. Zimą także łatwiej przechowywać jest mięso" - tłumaczy prof. Schild.

Archeolodzy odnaleźli także dowody na istnienie warsztatu preparowania skór upolowanych zwierząt. "Wskazują na to chociażby znalezione liczne igły kościane oraz duże ilości ochry - barwnika służącego do wyprawiania skór, choć nie tylko, bo i do celów kultowych, oraz medycznych" - wyjaśnia naukowiec.

REKONSTRUKCJA KRAJOBRAZU

Z badań wykopaliskowych pozyskano kilka zaledwie szczątków roślinnych. "Posiadamy węgielki drzewne sosny zwyczajnej, datowanej na 15,3 tys. lat, oraz kilku nieokreślonych drzew iglastych. To bardzo niewiele. Do rekonstrukcji szaty roślinnej posłużyliśmy się więc wykopanymi szczątkami zwierzęcymi. Zwierzęta do życia potrzebują odpowiedniej roślinności. Dzięki temu możemy wstępnie określić, jaka roślinność otaczała pradziejowych łowców" - zaznacza prof. Schild.

"Na wyżynach otaczających Opatówkę rosła roślinność tundrowa, natomiast w jej dolinie, tam gdzie gromadziły się zwierzęta, rosły rzadkie drzewa - między innymi wierzba i brzoza, oraz krzewy, a także zarośla i trawy. Miejsce te - taką niszę ekologiczną z drzewami - można nazwać +oazą parkową+" - opisuje archeolog.

WIELKA EUROPEJSKA WSPÓLNOTA Z "WENUSKAMI"

Łowcy z Wilczyc należeli do wielkiej europejskiej wspólnoty kulturowej. Według profesora Schilda rozciągała się ona od Francji, przez Nadrenię po Morawy na południu i Wilczyce najdalej na wschód. Symbolem tej wspólnotymają być znajdowane na tym obszarze figurki i ryty ze przedstawiające schematycznie postać kobiecą, o silnie zaznaczonych pośladkach i tułowiem. Figurki te, tzw. Wenuski, których w Wilczycach odkryto około 40., wycinane były z krzemienia, kości i kłów mamuta. Ich liczba poświadcza co najmniej kilkudziesięcioletnią tradycję użytkowania tego miejsca.

"Na naszym stanowisku odkryliśmy także płyty piaskowca obłupane na kształt owalu. Jeszcze nie mamy pewności, ale podejrzewamy, że na ich powierzchni znajdują się bardzo delikatne ryty przedstawiające zwierzęta bądź kobiety. Podobne zabytki znane są z innych stanowisk z okresu magdaleńskiego. Obecnie nasze płyty badają specjaliści" - mówi prof. Schild.

Występowanie analogicznych schematycznych postaci kobiet na dużym obszarze Europy świadczy o kontaktowaniu się i wymianie idei przez magdaleńczyków. "Dowodem na to są także surowce kamienne znalezione w Wilczycach, których najbliższe źródła są oddalone nawet o kilkaset kilometrów" - zauważa prof. Schild. "Wydaje się, że łowcy z Wilczyc wędrowali w cyklu rocznym głównie po osi północ-południe" - dodaje.

BADANIA MAJĄ SIĘ KU KOŃCOWI

W czasie badań archeologicznych natrafiono na szkielet dziecka. Profesor wyklucza jednak istnienie cmentarzyska na stanowisku w Wilczycach. "Był to pochówek w ramach obozowiska" - wyjaśnia. "Dziecko to nie donoszony płód, wcześniak, który nie miał szans na przeżycie. Zmarły natychmiast po porodzie został, jak sądzimy, pochowany pod podłoga jednego z domostw" - dodaje naukowiec. Badania szczątków kostnych płodu wciąż trwają. Naukowcy ustalą płeć i datę śmierci poprzez analizę DNA.

Badania wykopaliskowe stanowiska w Wilczycach wkrótce zostaną zawieszone. Na tym miejscu powstanie pawilon wystawowy wraz z tarasem widokowym.

***

Kultura magdaleńska rozwijała się w górnym paleolicie na obszarze Europy Zachodniej i Środkowej. Nazwa pochodzi od stanowiska La Madeleine we Francji. Z przedstawicielami tej kultury wiąże się słynną francuską grotę Lascaux, noszącą ślady licznych malunków. Zabytki kultury magdaleńskiej znane są także z Polski, m.in. z Jaskini Maszyckiej, koło Ojcowa.

PAP - Nauka w Polsce, Adam Lisiecki

kol

link do artykulu

_________________
Dobrze wiedzieć: wstawianie obrazkow / linkowanie do Wikipedii / nasze banery.
Forum Archeolodzy.org wspiera inicjatywy promujące archeologię...
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Wyślij email Odwiedź stronę autora
A.Kiton



Dołączył: 17 Gru 2006
Posty: 207
Skąd: Wrocław

PostWysłany: 05 Kwi 2007, 17:10    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

http://nihilum.republika.pl/str_Wilczyce.htm

http://www.sprawynauki.waw.pl/?section=article&art_id=95
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Odwiedź stronę autora
marcinklozyk



Dołączył: 08 Wrz 2007
Posty: 1
Skąd: Pelplin

PostWysłany: 08 Wrz 2007, 14:39    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

mam takie pytanie
Napisz jaką rolę odgrywają w poznawaniu historii źródła archeologiczne kości zwierzat i szczatki ludzkie.Jakich informacji nam dostarczają.
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość
A.Kiton



Dołączył: 17 Gru 2006
Posty: 207
Skąd: Wrocław

PostWysłany: 24 Lis 2007, 15:53    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

..i jeszcze o Wilczycach
http://archaeology.about.com/od/artandartifacts/ig/Wilczyce-Figurines/index.htm
http://archaeology.about.com/od/wterms/g/wilczyce.htm
http://archaeology.about.com/od/upperpaleolithic/a/0307_venusfig.htm
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Odwiedź stronę autora
Zbyszek146



Dołączył: 30 Lip 2007
Posty: 40
Skąd: Strzelce Opolskie

PostWysłany: 15 Gru 2007, 1:31    Temat postu: Kamiennna Wenus? Odpowiedz z cytatem

Troche z innej branzy
Mam pytanie dotyczące figórek krzemiennych i koscianych z Wilczyc
W necie natrafilem na informacje na temat tych polskich paleotycznych 'Wenus" ale pochodza one z 2003 roku .
Czy mozna coś więcej znalezć na ten temat ,czy to rzeczywiście sa stylizowane figorki kobiece czy nie?

Post nie w tym temacie. Temat o Wilczycach juz byl, wiec dolaczylem tutaj.
Max

_________________
Z poważaniem
Zbyszek
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość
A.Kiton



Dołączył: 17 Gru 2006
Posty: 207
Skąd: Wrocław

PostWysłany: 15 Gru 2007, 16:44    Temat postu: Odpowiedz z cytatem

Trochę informacji o Wilczycach :
http://nihilum.republika.pl/str_Wilczyce.htm
http://archaeology.about.com/od/wterms/g/wilczyce.htm
http://pradzieje.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=312&Itemid=1
http://www.sprawynauki.waw.pl/?section=article&art_id=382
http://pradzieje.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=310&Itemid=1

Informacja o "Venus z Dzierżysławia"
http://nihilum.republika.pl/Str_Dzierzyslaw.htm
Powrót do góry
Ogląda profil użytkownika Wyślij prywatną wiadomość Odwiedź stronę autora
Wyświetl posty z ostatnich:   
To forum jest zablokowane, nie możesz pisać dodawać ani zmieniać na nim czegokolwiek   Ten temat jest zablokowany bez możliwości zmiany postów lub pisania odpowiedzi    Forum Archeolodzy.org Strona Główna -> Odkrycia i wyniki badań Wszystkie czasy w strefie EET (Europa)
Strona 1 z 1

 
Skocz do:  
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach

Powered by phpBB, map.
Archeolodzy.org © 2006-2016
Archeolodzy.org - forum miłośników archeologii.
Słowa kluczowe: archeologia, archeologia polski, archeologia powszechna, archeolodzy, forum archeologiczne, usługi archeologiczne, nadzór archeologiczny, archeo, wykopaliska, praca dla archeologów, praca, nadzory archeologiczne, pracownik techniczny, rysownik, epoka żelaza, epoka brązu, okres latenski, paleolit, mezolit, neolit.